Historia jako kompas. Jak Apsys przywraca miejscom tożsamość i energię
Od trzech dekad Apsys specjalizuje się w projektach, w których ambicje inwestycyjne – chęć tworzenia miejsc o trwałej wartości – idą w parze z pokorą wobec otoczenia, historii miejsca i jego społecznej roli. Takie inwestycje wymagają nie tylko wiedzy i doświadczenia, ale także zaangażowania i przekonania, że rozwój miasta zaczyna się od zrozumienia tożsamości miejsca. Podejście to znajduje odzwierciedlenie w aktualnie realizowanych projektach – wielowymiarowej rewitalizacji Hali Targowej w Gdańsku i inwestycji mieszkaniowej Nowa Stawowa we Wrocławiu.
Każdy proces rewitalizacji, którego podejmuje się Apsys, zaczyna się od postawienia pytań: co tu było wcześniej, co dane miejsce znaczyło dla ludzi i miasta kiedyś, co znaczy dzisiaj i jaką rolę ma pełnić w przyszłości? Uzyskanie odpowiedzi wymaga przeprowadzenia pogłębionych analiz i badań, współpracy z ekspertami oraz dialogu z lokalnymi partnerami. Takie podejście wynika z przekonania, że odpowiedzialna rewitalizacja to nie tylko proces inwestycyjny, ale długofalowe zobowiązanie wobec miasta i ludzi.
Zakorzenienie w przeszłości
Integralnym elementem procesu rewitalizacji są kwerendy historyczne. Ich celem jest rzetelne odtworzenie faktów i zrozumienie mechanizmów, które przez lata kształtowały dane miejsce. Badania te pozwalają odkryć różne znaczenia miejsca związane z jego architekturą, funkcją, rolą społeczną oraz codziennymi praktykami użytkowników. Często jest to wiedza nieznana wcześniej nawet samym historykom. To właśnie ona staje się punktem wyjścia do dalszych decyzji projektowych. Wiedza historyczna porządkuje proces i nadaje mu kierunek: pomaga określić, które elementy tożsamości miejsca warto zachować, które można rozwinąć, a które wymagają nowej interpretacji w odpowiedzi na współczesne potrzeby miast i społeczności.
Kluczowe znaczenie ma również dialog prowadzony równolegle z instytucjami publicznymi, przedstawicielami miasta, ekspertami oraz pozostałymi interesariuszami. Dzięki temu projekt powstaje nie tylko w oparciu o źródła, ale także o aktualny kontekst społeczny i funkcjonalny. Tak zbudowana wiedza jest następnie przekładana na konkretne rozwiązania architektoniczne, funkcje obiektu oraz sposób użytkowania przestrzeni.
– Pracę nad każdym nowym projektem rozpoczynamy od zdefiniowania jego tożsamości. Powstaje ona w wyniku badań i skrupulatnych analiz, dyskusji i współpracy wielu osób zarówno z organizacji, jak i spoza niej oraz świadomych decyzji projektowych. Wierzymy, że właśnie ta droga, choć dłuższa, pozwala tworzyć miejsca, które żyją przez lata – mówi Agnieszka Tomczak Tuzińska, Marketing Director Apsys Polska.
Budowanie teraźniejszości
Przykładem projektu, w którym odpowiedzialność za dziedzictwo łączy się z myśleniem o przyszłej roli miejsca w strukturze miasta, jest rewitalizacja Hali Targowej. To nie tylko historyczny obiekt, ale przestrzeń położona w jednym z najważniejszych punktów Gdańska. Dla Apsys realizacja tej inwestycji oznacza odpowiedzialność wykraczającą poza standardowy proces deweloperski – to misja przywrócenia do życia fragmentu miejskiej tkanki o znaczeniu historycznym i społecznym. Specjalistyczna kwerenda dla Hali Targowej została przygotowana przez dr Magdalenę Staręgę z Uniwersytetu Gdańskiego. Przeprowadzone badania pozwoliły uporządkować nie tylko dzieje samego budynku, ale także zrozumieć jego szerszy kontekst – jako przestrzeni handlu, codziennych spotkań i miejskiej aktywności. Już w momencie otwarcia w 1896 r. Hala była obiektem bardzo nowoczesnym jak na ówczesne czasy, i to nie tylko pod kątem architektonicznym. Obowiązywały w niej zasady i rozwiązania, które dziś są doskonale znane i z powodzeniem stosowane na rynku handlowym. Stoiska w Hali Targowej grupowano według kategorii produktowych (clustering). Obok stoisk stałych funkcjonowały także wyspy o zmiennym asortymencie – odpowiedniki współczesnych pop-upów. Dochody w Hali generowano nie tylko z najmu punktów handlowych, ale także z opłat za korzystanie z windy towarowej, wagi publicznej, magazynów w piwnicy czy pomieszczeń socjalnych. Co więcej, Hala nigdy nie była tylko miejscem handlu i dokonywania transakcji. Już w XIX wieku działały tu: „poradnia grzybowa”, do której można było się zgłosić w razie wątpliwości co do jadalności zebranych grzybów oraz punkt pierwszej pomocy. Na jej terenie organizowano także wydarzenia sportowe, jak np. walki bokserskie. Jednym z pierwszych otwartych 130 lat temu lokali była restauracja – miejsce spotkań, rozmów i odpoczynku. Zaangażowanie w życie miasta i jego mieszkańców było w Hali Targowej od samego początku naturalne. Ta wiedza stała się fundamentem dla decyzji projektowych Apsys, który kontynuuje naturalne dziedzictwo miejsca: handel, gastronomię, spotkania i zaangażowanie w codzienne życie Gdańska.
Proces rewitalizacji od samego początku realizowany jest w ścisłej współpracy z instytucjami publicznymi oraz pod nadzorem konserwatorskim, co zapewnia spójność między ambicją inwestycyjną a ochroną dziedzictwa historycznego. Celem Apsys nie jest sama renowacja budynku, lecz przywrócenie mu roli, którą pełnił w życiu miasta.
Zrozumieć miejsce
Takie podejście do rewitalizacji nie ogranicza się wyłącznie do dużych projektów, takich jak Hala Targowa czy Manufaktura – flagowa inwestycja Apsys, która już dwie dekady temu pokazała, że rewitalizacja przeprowadzona z szacunkiem do historii może sprawić, że miejsce staje się przyczynkiem do ożywienia miasta. A jednocześnie nie wyklucza troski i dbałości o tożsamość miejsca, czego przykładem jest Muzeum Fabryki prezentujące historię kompleksu fabryczno-mieszkalnego Izraela Poznańskiego.
W przypadku wrocławskiego projektu mieszkaniowego Nowa Stawowa punktem wyjścia również były wnikliwe analizy historii i charakteru miejsca. Kwerenda historyczna ujawniła warstwy, które nadają tej lokalizacji wyjątkowy charakter. Zanim w XIX w. powstała tu zwarta zabudowa miejska, teren należał do rekreacyjnej i ogrodniczej części przedmieść Wrocławia – pełnych sadów, ogrodów i stawów. Przez kolejne dekady kwartał między ulicami Stawową, Kościuszki, Kołłątaja i Rejtana pełnił różnorodne funkcje, były tu m.in. fabryka mebli, fabryka ciastek, hurtownia artykułów papierniczych i biurowych, warsztaty rzemieślnicze i kamienice zamieszkiwane przez przedstawicieli wielu zawodów i środowisk. Ta wielowarstwowość stała się inspiracją zarówno dla koncepcji architektonicznej Łapacz Winkowski Architekci, jak i dla projektu części wspólnych autorstwa Borisa Kudlicki. Nowa Stawowa i sąsiednie Ogrody Staromiejskie przywracają tej lokalizacji jej pierwotny, zielony charakter: łącznie ponad 1 300 mkw. starannie zaprojektowanej zieleni w postaci ogrodów kieszonkowych, zielonych dziedzińców i miejsc do odpoczynku. Różnorodność miejsca znajdzie też odzwierciedlenie w strukturze mieszkań – od tych kameralnych po najbardziej przestronne, dwupoziomowe apartamenty. Apsys tworzy miejsce do życia dla ludzi o różnych potrzebach i stylach życia, tak jak przez dekady ten kwartał skupiał różne środowiska i był świadkiem różnych ludzkich historii.
Choć skala projektów jest różna, filozofia pozostaje taka sama: najpierw dogłębnie zrozumieć i poznać miejsce, aby następnie stworzyć je na nowo z szacunkiem do jego historii.
Podejście Apsys, oparte na kwerendach historycznych, dialogu społecznym i odpowiedzialnym projektowaniu, przekłada się na wymierne korzyści dla wszystkich uczestników procesu. Miasta zyskują projekty zakorzenione w lokalnym kontekście – przestrzenie z charakterem, które wzmacniają istniejącą tkankę urbanistyczną. Dla instytucji publicznych oznacza to współpracę z podmiotem, który opiera swoje decyzje na faktach, analizach i transparentnym procesie. Spójna wizja, budowana wokół tożsamości miejsca i jego przyszłej roli w strukturze miasta, znacząco ułatwia podejmowanie decyzji, które realnie wpłyną na jakość życia w mieście w nadchodzących latach. Z kolei najemcy i partnerzy biznesowi otrzymują więcej niż tylko atrakcyjną powierzchnię komercyjną. Historia miejsca to konkretne narzędzie budowania przewagi konkurencyjnej. W świecie, gdzie nowe projekty powstają w błyskawicznym tempie, autentyczna opowieść o obiekcie staje się realną przewagą: czymś, czego nie można skopiować ani przenieść gdzie indziej. Beneficjentami są też użytkownicy, zarówno obiektów komercyjnych, jak i mieszkaniowych. To oni na co dzień doświadczają przestrzeni, które mają prawdziwy charakter – miejsc, w których współczesna funkcjonalność i energia łączą się z pamięcią historyczną.
Przez 30 lat działalności Apsys konsekwentnie realizuje projekty w oparciu o tę samą filozofię: ambitnie, odpowiedzialnie, z poszanowaniem historii i lokalnego kontekstu. Tożsamość miejsca, współpraca z ekspertami i rozmowy z lokalnymi partnerami kształtują każdy projekt Apsys i budują fundament jego długofalowej wartości.
